گیلان و باغ‌های چای شمال ایران

اگر روزی از جاده‌های لاهیجان یا فومن گذشته باشید، ردیف‌های منظم بوته‌های چای را روی شیب تپه‌ها دیده‌اید؛ سبزی که تا افق ادامه دارد و در مه صبحگاهی گیلان محو می‌شود. این چشم‌انداز، تصادفی نیست؛ اقلیم مرطوب و معتدل گیلان و بخش‌هایی از مازندران، دقیقاً همان شرایطی‌ست که بوته‌ی چای برای رشد نیاز دارد.

کشت چای در ایران به اواخر دوره‌ی قاجار برمی‌گردد؛ محمدمیرزا کاشف‌السلطنه، معروف به «شاهزاده چای»، نهال چای را از هند به ایران آورد و نخستین باغ‌ها را در گیلان کاشت. از همان زمان، لاهیجان به مرکز اصلی کشت چای ایران تبدیل شد.

بارش زیاد، رطوبت هوا و خاک اسیدی شمال، محیطی می‌سازد که بوته‌ی چای در آن برگ‌های ضخیم و پرمایه تولید می‌کند. فاصله‌ی کوتاه باغ تا کارخانه هم مزیت دیگری‌ست؛ برگ تازه، در کوتاه‌ترین زمان ممکن وارد فرآیند تولید می‌شود و عطر طبیعی‌اش را از دست نمی‌دهد.

برداشت چای در گیلان معمولاً از اردیبهشت شروع می‌شود و تا اواخر تابستان ادامه دارد. برگ‌های برداشت اول فصل («چین اول»)، لطیف‌تر و معطرتر از برداشت‌های بعدی‌اند و همین، قیمت و کیفیتشان را متفاوت می‌کند.

هر باری که یک استکان چای ایرانی می‌نوشید، در واقع طعم مه، باران و خاک گیلان را می‌چشید؛ محصول یک اقلیم خاص که تکرارش در هرجای دیگر ساده نیست.