مقاله · گیلان
تاریخ چای در ایران؛ از کاشف‌السلطنه تا باغ‌های امروز گیلان
· ۱ دقیقه مطالعه
برخلاف تصوری که شاید وجود داشته باشد، چای قدمتی طولانی در ایران ندارد؛ کمتر از یک قرن و نیم است که در باغ‌های شمال کشور پرورش می‌یابد. پیش از آن، نوشیدنی رایج ایرانیان بیشتر قهوه بود، و چای را از راه تجارت با هند و چین وارد می‌کردند.
کاشف‌السلطنه و ورود چای به ایران
روایت معروف ورود چای به ایران، نام محمدمیرزا، معروف به «کاشف‌السلطنه»، را به‌عنوان بنیان‌گذار کشت چای در ایران ثبت کرده است. او در دوران قاجار به‌عنوان نماینده‌ی دیپلماتیک ایران در هند حضور داشت و در همان سال‌ها با فرایند کشت و فرآوری چای آشنا شد. به‌گفته‌ی روایت‌های تاریخی، او نهال‌های چای را به ایران آورد و در گیلان، منطقه‌ای با آب‌وهوای مرطوب و مناسب برای کشت چای، نخستین باغ‌ها را بنا نهاد.
گیلان، قلب کشت چای ایران
از همان نخستین باغ‌ها تا امروز، گیلان و بخش‌هایی از مازندران به قلب کشت چای ایران تبدیل شده‌اند؛ شرایط آب‌وهوایی کوهپایه‌ای، بارش منظم و خاک مناسب، این منطقه را برای پرورش بوته‌ی چای ایده‌آل کرده است. نسل‌های بعدی کشاورزان همان دانشی را که کاشف‌السلطنه وارد کرد، توسعه دادند و به‌مرور چای ایرانی هویت خودش را پیدا کرد.
امروز، چای دیگر فقط یک محصول کشاورزی نیست؛ بخشی از آیین میهمان‌نوازی و لحظه‌های روزمره‌ی ایرانی‌هاست. باغ‌های سهره هم در همین مسیر تاریخی جا گرفته‌اند — در لنگرود، در دل همان زمینی که قرن پیش، نخستین بوته‌های چای ایران در آن ریشه زدند. چای سیاه ممتاز سهره ادامه‌ی همین ریشه‌هاست.